Owain Glyndwr

Y Cymro olaf i gael y teitl Tywysog Cymru. Owain Glyndwr a aeth ati i annog gwrthryfel yn erbyn y Saeson ar droad y 15fed Ganrif gan godi ei faner yng Nglyndyfrdwy (i’r dwyrain o Gorwen) ar Fedi 16eg 1400.

Mae cryn dipyn wedi ei ysgrifennu am natur y gwrthryfel a arweiniwyd gan Glyndwr am tua 15 mlynedd ac yn anffodus nid yw’r wefan hon yn ddigon mawr i roi sylw cyflawn haeddiannol i’w hanes. Mae’n ddigon i ddweud, yn y flwyddyn 1399 fe welwyd diorseddu Richard II a chipio’r goron gan Harri IV – Arglwydd Aberhonddu, Mynwy, Cydweli ac Ogwr. Roedd gan nifer o uchelwyr Cymru gysylltiadau agos â Richard II, a gwanhaodd eu trawsfeddiant eu teyrngarwch i goron Lloegr.

Roedd gan Glyndwr (neu Glendower), fel yr adnabuwyd gan yr aristocratiaid Cymreig, dair ystâd ar draws Gogledd Ddwyrain Cymru gan gynnwys Glyndyfrdwy lle y credir i’w gartref a’i gastell gael ei sefydlu ar Fynydd Glyndwr.

Yr hyn a daniodd y chwyldro oedd amharodrwydd y Brenin i gyfryngu’n deg mewn anghydfod rhwng Owain a’u gymydog, Reginald Grey o Ruthun, Arglwyddiaeth y Mers. Ond gwelwyd ymladd yn y blynyddoedd canlynol a gwarchae yng Nghonwy, Harlech ac Aberystwyth gyda Glyndwr yn cynnal senedd ac yn coroni ei hun yn Frenin Cymru rydd ym Machynlleth ym 1404.

owain glyndwr